Σχέδιο για το άνοιγμα κλειστών σπιτιών και αλλαγές σε ενοίκια και ΕΝΦΙΑ

Η κυβέρνηση θέτει άμεσα σε εφαρμογή ορισμένες παρεμβάσεις: ανακαινίσεις κλειστών κατοικιών, φορολογικά κίνητρα ώστε περισσότερα σπίτια να διατεθούν για μακροχρόνια μίσθωση και περιορισμούς στις νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις σε περιοχές με οικιστικό κορεσμό. Με αυτά επιδιώκεται να αυξηθεί ο αριθμός των διαθέσιμων σπιτιών και να περιοριστούν οι πιέσεις στα ενοίκια.

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και το νέο στεγαστικό πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», με έναρξη τον Ιανουάριο του 2027, καθώς και περισσότερες κοινωνικές κατοικίες, ώστε περισσότερα νοικοκυριά να αποκτήσουν δικό τους σπίτι.

Παράλληλα διευρύνεται η επιστροφή ενοικίου, που θα καταβληθεί σε χιλιάδες δικαιούχους στα τέλη Νοεμβρίου. Τη νέα χρονιά ακολουθούν πρόσθετες παρεμβάσεις και ειδικές φορολογικές ρυθμίσεις, ενσωματωμένες στο πολυνομοσχέδιο της ΔΕΘ, το οποίο προωθείται για ψήφιση στη Βουλή τον Νοέμβριο.

Άμεσες παρεμβάσεις για το άνοιγμα κλειστών ακινήτων

Καθώς τα μέτρα εφαρμόζονται το ένα μετά το άλλο, ενοικιαστές και ιδιοκτήτες θα σταθμίζουν κάθε νέα ρύθμιση, για να κρίνουν αν και σε ποιον βαθμό τους εξυπηρετεί.

Τι προσφέρουν τα μέτρα που τίθενται σε ισχύ

1. Ανακαίνιση παλαιών κατοικιών, με επιχορήγηση από 70% έως 95%. Το πρόγραμμα του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, με κονδύλια από το ΕΣΠΑ μέσω του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, προβλέπει επιδότηση από το Δημόσιο για συνδυασμό εργασιών ανακαίνισης και ενεργειακών παρεμβάσεων. Ο Οδηγός Εφαρμογής της δράσης «Ανακαίνιση Κατοικίας» δόθηκε στη δημοσιότητα στις 20 Οκτωβρίου και καλύπτει εργασίες ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης. Για τις εργασίες η ενίσχυση ανέρχεται έως τις 36.000 ευρώ, με δυνατότητα πρόσθετης χρηματοδότησης έως 2.500 ευρώ για υποστηρικτικές υπηρεσίες.

Το ύψος της βασικής επιχορήγησης εξαρτάται από την εισοδηματική κατηγορία και καλύπτει από 70% έως 80% της δαπάνης. Με τις προσαυξήσεις που προβλέπονται, τα ποσοστά ανεβαίνουν αντίστοιχα έως 85% και 95%.

Η υποβολή αιτήσεων χρηματοδότησης δεν έχει ξεκινήσει. Πρώτα θα ενεργοποιηθεί η πλατφόρμα για τις κλειστές κατοικίες και έπειτα για όσες χρησιμοποιούνται ήδη ως κύρια κατοικία. Οι ημερομηνίες θα ανακοινωθούν.

Ο αριθμός των βεβαιώσεων επιλεξιμότητας που έχουν εκδοθεί από ενδιαφερομένους φτάνει τις 94.000. Οι 14.000 αφορούν κλειστές κατοικίες και οι 80.000 ιδιοκατοικούμενα ακίνητα. Η έκδοση Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας δεν σημαίνει αυτόματη έγκριση χρηματοδότησης. Μετά την ανακαίνιση, τα κλειστά σπίτια μπορούν είτε να ιδιοκατοικηθούν είτε να εκμισθωθούν ως κύρια κατοικία. Σε κάθε περίπτωση καλύπτονται μακροχρόνιες στεγαστικές ανάγκες νοικοκυριών και μειώνεται η πίεση στη στέγαση.

2. Φορολογικά κίνητρα για κλειστά σπίτια που επιστρέφουν στη μακροχρόνια μίσθωση. Η δυνατότητα απαλλαγής από τον φόρο εισοδήματος επί των μισθωμάτων, για τους πρώτους 36 μήνες, παρατείνεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027. Η ρύθμιση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αφορά επιλέξιμες κατοικίες έως 120 τ.μ. Προβλέπεται προσαύξηση 20 τ.μ. για κάθε εξαρτώμενο παιδί του ενοικιαστή πάνω από τα δύο, ενώ οι μισθώσεις πρέπει να διαρκούν τουλάχιστον τρία έτη.

Κατά κανόνα, το σπίτι πρέπει είτε να ήταν κενό είτε να μην είχε χρησιμοποιηθεί ως κατοικία τα τρία προηγούμενα φορολογικά έτη. Εναλλακτικά, μπορεί να είχε διατεθεί αποκλειστικά σε βραχυχρόνια μίσθωση το προηγούμενο φορολογικό έτος, εφόσον πλέον επιστρέψει σε μακροχρόνια. Υπάρχει και ειδική πρόβλεψη για μίσθωση περιορισμένης διάρκειας, τουλάχιστον έξι συνεχόμενων μηνών, προς γιατρούς και νοσηλευτές του Δημοσίου, εκπαιδευτικούς της δημόσιας εκπαίδευσης και ένστολους. Η απαλλαγή δεν καλύπτει αυτομάτως κάθε νέα μίσθωση και συνδέεται με συγκεκριμένους όρους για να διατηρηθεί. Η παράταση εντάσσεται στο πολυνομοσχέδιο της ΔΕΘ που πρόκειται να ψηφιστεί.

3. Περιορισμοί στα νέα Airbnb σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Το πάγωμα νέων εγγραφών ακινήτων στις περιοχές αυτές διατηρείται και το 2027. Στην Αθήνα καλύπτονται τρία δημοτικά διαμερίσματα και στη Θεσσαλονίκη το 1ο δημοτικό διαμέρισμα, με στόχο να περιοριστεί η περαιτέρω μεταφορά κατοικιών από τη μακροχρόνια στη βραχυχρόνια μίσθωση. Οι περιορισμοί ισχύουν για νέες καταχωρίσεις στις συγκεκριμένες περιοχές και όχι ως γενική απαγόρευση των υφιστάμενων καταλυμάτων.

Νέες παρεμβάσεις με αφετηρία τον Ιανουάριο

4. Νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ». Μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, το πρόγραμμα ύψους 2 δισ. ευρώ προβλέπεται να χορηγεί χαμηλότοκα στεγαστικά δάνεια. Σύμφωνα με τα όρια που έχουν ανακοινωθεί, η ηλικία των δικαιούχων φτάνει έως τα 55 έτη, η εμπορική αξία του ακινήτου έως τις 300.000 ευρώ και το ανώτατο δάνειο έως τις 230.000 ευρώ, μέχρι και το 90% της αξίας. Προβλέπονται διευρυμένα εισοδηματικά όρια, ώστε να ενταχθούν περισσότερες οικογένειες με παιδιά. Για τις πολύτεκνες οικογένειες προβλέπονται και μεγαλύτερα σπίτια, με περισσότερα τετραγωνικά, προκειμένου να αποκτήσουν δική τους κατοικία.

5. Νέες κοινωνικές κατοικίες από δημόσια ακίνητα. Σε τέσσερα ανενεργά στρατόπεδα ο σχεδιασμός προβλέπει 2.350 ενεργειακά αποδοτικές κατοικίες, με προϋπολογισμό 435 εκατ. ευρώ. Περιλαμβάνει και περίπου 450 κατοικίες από την ανακαίνιση δημόσιων κτιρίων. Παράλληλα προωθείται η κοινωνική αντιπαροχή, με σχέδιο για την αξιοποίηση των πρώτων οκτώ δημόσιων ακινήτων. Οι κατοικίες αυτές είναι προγραμματισμένες και δεν έχουν παραδοθεί ακόμη.

6. Νέο κίνητρο για ανέγερση κατοικιών προς ενοικίαση. Για κτίρια που θα κατασκευάζονται με προορισμό τη μακροχρόνια μίσθωση, κατασκευές τύπου build to rent, προβλέπεται φορολογική ενίσχυση. Οι όροι, το ύψος του κινήτρου και η ημερομηνία έναρξης δεν έχουν εξειδικευτεί ακόμη. Στόχος είναι να προστεθούν εκατοντάδες νέα σπίτια για μακροχρόνια ενοικίαση.

Μέτρα στήριξης για ενοικιαστές και ιδιοκτήτες

Ανακούφιση σε ενοικιαστές και ιδιοκτήτες προσφέρουν και άλλα μέτρα, που είτε ξεκινούν για πρώτη φορά είτε διευρύνονται, όπως:

7. Επιστροφή ενοικίου. Η επιδότηση για το φορολογικό έτος 2025 θα πληρωθεί στις 30 Νοεμβρίου και αφορά τους μήνες κατά τους οποίους οι δικαιούχοι πλήρωναν ενοίκιο. Γιατροί, νοσηλευτές και εκπαιδευτικοί που υπηρετούν στην περιφέρεια θα λάβουν διπλή επιστροφή, δηλαδή διπλάσιο ποσό, ώστε να ανακουφιστούν τα νοικοκυριά.

8. Μείωση φόρου για ιδιοκτήτες στα εισοδήματα από ενοίκια. Για τα ενοίκια που καταβάλλονται φέτος, στο φορολογικό έτος 2026, προβλέπεται ενδιάμεσος συντελεστής 25% στο τμήμα του εισοδήματος από ακίνητα μεταξύ 12.000 και 24.000 ευρώ. Η ελάφρυνση αφορά ιδιοκτήτες που έχουν κίνητρο να διαθέσουν σπίτια προς ενοικίαση ή και να μεταφέρουν στους μισθωτές μέρος της ελάφρυνσης από τους φόρους, μειώνοντας το ποσό που ζητούν για ενοίκιο.

9. Απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ σε περισσότερους μικρούς οικισμούς από το 2027. Η διεύρυνση αφορά κύριες κατοικίες σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία, με εξαίρεση την Αττική πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων. Ισχύει για φυσικά πρόσωπα με φορολογική κατοικία στην Ελλάδα και φορολογητέα αξία πλήρους κυριότητας έως 400.000 ευρώ. Δεν αφορά όμως το σύνολο των ακινήτων κάθε ιδιοκτήτη.

10. Φορολογικές παρατάσεις για ανακαινίσεις και οικοδομές. Έως το τέλος του 2027 το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών παρατείνει τη μείωση φόρου για επιλέξιμες δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων, την αναστολή ΦΠΑ στις νέες οικοδομές και την αναστολή του φόρου υπεραξίας στις μεταβιβάσεις. Όσο διαρκεί η αναστολή ΦΠΑ, ο κατασκευαστής υποβάλλει αίτηση και στις σχετικές μεταβιβάσεις επιβάλλεται χαμηλός φόρος μεταβίβασης 3% αντί ΦΠΑ.

11. Αύξηση του φόρου μεταβίβασης για αγοραστές από το εξωτερικό. Από την 1η Ιουλίου 2027 ο συντελεστής ανεβαίνει από 3% σε 15% για αγορές κατοικιών από φυσικά πρόσωπα που δεν είναι φορολογικοί κάτοικοι χωρών της ΕΕ και του ΕΟΧ. Μπαίνει έτσι φραγμός στις μαζικές αγορές ακινήτων από επενδυτές από τη Μέση Ανατολή, την Κίνα και άλλες χώρες. Κριτήριο αποτελεί η φορολογική κατοικία του αγοραστή, όχι η υπηκοότητα.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow